علائم ، نشانه ها و اختلالات همراه فلج مغزی - کلینیک کاردرمانی و گفتار درمانی افق گیشا

علائم ، نشانه ها و اختلالات همراه فلج مغزی

علائم ، نشانه ها و اختلالات همراه فلج مغزی

علائم و نشانه های اولیه

علائم و نشانه های اولیه که برای همه انواع فلج مغزی شایع هستند، به اختصار موارد زیر می باشد. این علائم بسته به شدت و نوع فلج مغزی ممکن از به صورت های مختلف در کودکان خود را نشان دهند.

نابهنجاری های تون عضلانی:

شامل هایپرتونوسیتی یا اسپاستیسیتی( سفتی بیش از حد در اندام ها)، هایپو تونیسیتی(شل بودن غیر عادی عضلات) و یا تون متغیر. همه کودکان فلج مغزی در ناحیه ای از مغز که کنترل تون عضلانی را بر عهده دارد دچار آسیب دیدگی هستند در نتیجه این امر، ممکن است تون عضلانی آنها افزایش یا کاهش  یابد و یا ترکیبی از دو حالت مذکور را داشته باشد (تون متغیر).

رفلکس های نابهنجار:

رفلکس های نابهنجار از جمله هایپررفلکسی، کلونوس(لرزش اندام ها مخصوصامچ پا) ، افزایش رفلکس کششی و سایر علائم ضایعات نورون حرکتی فوقانی در کودکان فلج مغزی وجود دارد. ماندگاری بیش از حد هنجار رفلکس های نوزادی ابتدایی و تأخیر در اکتساب واکنش های همراستایی و تعادلی در رابطه با همه انواع تون غیر طبیعی نیز در این کودکان دیده می شود.

نا بهنجاری های پوسچرال:

وجود رفلکس های ابتدایی و نابهنجاری تون عضلانی باعث می شود که کودک وضعیت های غیر طبیعی را در زمان استراحت از خود نشان دهد و تغییرات پوسچرال
کنترل ناپذیر در حین حرکت ایجاد گردد.

عملکرد حرکتی غیرطبیعی:

بسته به نوع فلج مغزی، کودک ممکن است تنوعی ازنابهنجاری های حرکتی از جمله استفاده نا هماهنگ از دست ها، راه رفتن یا خزیدن غیر معمول،مشکل در مکیدن، دست رسانی نا هماهنگ و غیره را نشان دهند.

تأخیر در رشد حرکتی:

فلج مغزی همیشه با یک تأخیر در دستیابی به مراحل رشد حرکتی(درشت وظریف) توام است. مهارت های حرکتی ظریف نقش مهمی در اجرای فعالیت های روزمره زندگی فرد از قبیل غذا خوردن، لباس پوشیدن وغیره ایفا می کنند. این مهارت ها همچنین برای تعامل کودک با محیط ضروری می باشند و امکان کنش مناسب در محیط را فراهم می سازند. بد عملکردی اندام فوقانی پیامد شایع و ناتوان کننده فلج مغزی است. نقص در مهارت های حرکتی ظریف در کودکان فلج مغزی به صورت های مختلف از جمله ناتوانی در تطابق انگشتان با شکل شیء به منظور گرفتن آن، تخمین میزان نیروی لازم برای بلند کردن وحمل شیء در دست و نیز کندی در اجرای حرکت، خام حرکتی و نقص در حرکت مجزای انگشتان و دستکاری اشیاءدیده می شود.

این نقایص حرکتی می تواند کیفیت زندگی، بازی و فعالیت های زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار داده و موجب وابستگی کودک به دیگران شود.

علائم رفلکسی

همه کودکان با مجموعه ای از رفلکس ها یا واکنش های غیرارادی متولد می شوند که به حیات آنها تا زمانی که کنترل ارادی عضلات را بدست آورند،کمک می کند.این حرکات رفلکسی،بعد ازتولدظاهر می شوندو سپس . مهارتهای آگاهانه ترجای آنها را می گیرد. چون رشد کودکان فلج مغزی اغلب کندتراست، ممکن است رفلکس ها درکودکی مزمن شوند. وقتی که رفلکس ها طبق برنامه ظاهر نشوند یا از بین نروند، به عنوان “رفلکس های اولیه . مزمن” شناخته می شوند. رفلکس های اولیه مزمن اغلب در رشد کودک مداخله می کنند و آن را تحت تأثیر قرارمی دهند.

کودکانی که فلج مغزی دارند مشکلاتی در زمینه اکتساب و حفظ پوسچر طبیعی در حین دراز کشیدن، نشستن و ایستادن را بدلیل فعالیت همزمان عضلات آسیب دیده دارند. در طولانی مدت حرکات جبرانی در این کودکان موانعی در مقابل رشد مهارتهای حرکتی درشت ایجاد می کند.بجای حرکت بطور آزادانه و اکتشاف محیط، . کودکان فلج مغزی ممکن است روی الگوهای حرکت رفلکسی اتوماتیک اولیه بعنوان وسیله ابتدایی تحرک تکیه کنند. علت این الگوهای حرکتی خودکار ناتوانی کودکان در هدایت عضلاتشان بمنظور حرکت موفقیت آمیز در سایر الگوها می باشد که باعث می گردد این الگوها تکراری و ثابت شوند و از اکتساب کنترل ارادی حرکات و مهارت. های حرکتی درشت توسط کودک جلوگیری کنند.

اختلالات همراه کودکان فلج مغزی

در بسیاری از افراد مبتلا به فلج مغزی، وجود سایر اختلالات، توانایی کارکردی آن ها را در زندگی روزمره شان مختل می کند وبرخی اوقات ممکن است بیش از اختلالات حرکتی که علامت اصلی فلج مغزی است برای این افراد محدودیت حرکتی (هم در حرکات ظریف وهم در حرکات درشت) ایجاد کنند.این اختلالات ممکن است دارای علت شناسی مشابهی با اختلالات حرکتی باشند.


برخی از این اختلالات عبارت اند از:

  1. 75 درصد کودکان فلج مغزی دچار عقب ماندگی ذهنی هستند.معمولاً کودکان کوادروپلژی و
    دای پلژی اسپاستیک از لحاظ ذهنی شدید ترین نوع، آتتوئید بهترین نوع و آتاکسی بینابین هستند.
  2. بیش از 50 درصد کودکان فلج مغزی دجار صرع وتشنج هستند.
  3. مشکلات شنوایی در کودکان فلج مغزی به خصوص اتتوئید شایع است.
  4. مشکلات بینایی مانند استرابیسم، نیستاگموس، همی آنوپیا، ضعف بینایی مانند دوبینی، نزدیک بینیو آستیگماتیسم مشاهده می شود.
  5. مشکلات رفتاری مثل اختلال بیش فعالی –نقص توجه، وابستگی و…
  6. مشکلات قلبی- تنفسی
  7. مشکلات دهانی ودندانی مانند: آبریزش، ساییدگی دندان، بدشکلی دندان، مشکلات بلع و دندان قروچه
  8. این کودکان بزرگی زبان دارند که باعث مشکلات تنفسی می شود مثل: سودو بولبار پالزی.
  9. مشکلات ارتوپدی نظیر اسکولیوز، در رفتگی مادرزادی مفصل ران.
  10. اختلالات حجمی سر نظیر میکروسفالیو هیدروسفالی.
  11. مشکلات گفتاری دیز آرتری یا آفازی.

این اختلالات همراه با اختلالات حرکتی. در کودکان فلج مغزی، منجر به مشکلات متعددی در فرد شده و کیفیت زندگی و سطح استقلال در انجام فعالیت های روزمره زندگی  را کاهش می دهد. از مهمترین اهدافی که کاردرمانی در کودکان فلج مغزی دنبال می کند افزایش سطح کیفیت زندگی و استقلال آن هاست.

آقای دکتر منصور نوری

آقای دکتر منصور نوری

فارالتحصیل دکتری تخصصی کاردرمانی از دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران

ارسال دیدگاه